Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

Σωτήρης Κυπραίος

Σωτήρης Κυπραίος

URL Ιστότοπου: E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Πάλης ξεκίνημα, νέοι αγώνες, οδηγοί της ελπίδας, τραγουδούν οι αγανακτισμένοι της Ελλάδας, που ξεχύθηκαν στις πλατείες, από το Σύνταγμα ως τον Λευκό Πύργο, φωνάζοντας ΟΧΙ στο μνημόνιο και στη Τρόικα.

Το πολιτικό τραγούδι, επίκαιρο όσο ποτέ, έρχεται όχι ως μνήμη αλλά ως ανάγκη έκφρασης της σύγχρονης κοινωνίας και υπάρχει στο βαθμό που υπάρχουν πολιτικές εξελίξεις. Τα πολιτικά τραγούδια αποτελούν ανάγκη έκφρασης  αλλά και συνείδηση της εκάστοτε εποχής.

Αν ψηλαφίσουμε λίγο την έννοια του πολιτικού τραγουδιού, στην ιστορική του διαδρομή, θα καταλήξουμε ότι, αυτό που κρίνει ένα τραγούδι ως πολιτικό είναι οι ιστορικές συνθήκες μέσα στις οποίες γεννιέται η ποιότητα και το εύρος της αλληλεπίδρασής του με το κοινό και αναδεικνύεται ως τέτοιο, στο βαθμό που εκφράζει κοινωνικές ανησυχίες. Προφανώς, και οι ίδιοι οι δημιουργοί παίζουν το ρόλο τους, καθώς οφείλουν να αφουγκράζονται τις κοινωνικές "φωνές".

Μεταπολιτευτικά, το χτύπημα του νεοελληνικού πολιτισμού, με την εξάλειψη από την εθνική σκηνή των επιτευγμάτων των δεκαετιών 60 - 70, δηλαδή της άνθισης της Τέχνης, της Ποίησης και της Μουσικής και την αντικατάστασή τους με τα σκουπίδια της διεθνούς και της ντόπιας υποκουλτούρας, αλλά και η μοιραία κομματικοποίηση του αναγνωρισμένου πολιτικού τραγουδιού, άρχισαν  βαθμιαία να ασθενούν το πολιτικό τραγούδι.

Η συνεχής, αυτή αφάνιση του, κατά την γνώμη μου, οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στον επιχειρησιακό βραχίονα της σύγχρονης εξουσίας, που είναι το ‘’θέαμα’’, που προβάλλεται από τα περισσότερα κομματικοποιημένα ΜΜΕ, δισκογραφικές εταιρίες κλπ. Όπου απώτερο σκοπό, για ευνόητους λόγους, έχουν την συσκότιση του νου, την προώθηση των δικών τους ανθρώπων, του ευτελούς, καθώς και των προσωπικών τους συμφερόντων, αναπόδραστα εκμαυλίζοντας, διαφθείροντας και προσεταιρίζοντας το ανυποψίαστο ‘’φιλοθεάμον’’ κοινό.

Έτσι το πολιτικό τραγούδι σήμερα δεν μπορεί να αγγίξει τον επιτηδευμένα πολύπλοκο μηχανισμό της εξουσίας, εάν δεν χτυπήσει το ‘’θέαμα’’, αν δεν συγκρουστεί ευθέως και δεδηλωμένα με τη λογική του καθεστώτος. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί πολιτικοί και διάφοροι εντεταλμένοι δημοσιογράφοι μιλούν συχνά-πυκνά, δήθεν φορτισμένοι συναισθηματικά για την παράδοση και τα έντεχνα άσματα, αποβάλλοντας, έτσι, εσκεμμένα το πολιτικό τραγούδι που είναι φορέας ανατρεπτικών ιδεών και πράξεων και που τους ‘’μποϊκοτάρει’’ το ‘’σύστημα’’ την εικόνα και τη λογική, που διαλύει τους κατεστημένους μύθους και ταυτότητες, διεκδικώντας όχι την ανοχή αλλά το δημοκρατικό μας δικαίωμα στη αντίδραση και στο εναλλακτικό.

Στην σύγχρονη μεταπολιτευτική Ελλάδα, οι περισσότεροι κυνηγούν το “greek dream” της κοινωνικής ανόδου και ευημερίας. Αρκετοί νεοέλληνες, χαμένοι  στην καθημερινότητά τους, στα μουσικά τους ακούσματα θέλουν απλώς να είναι ‘’in’’, κατά τη νεανική γλώσσα, ακολουθώντας το σύστημα, χωρίς στο βάθος να τους πολυενδιαφέρει η ποιότητα του στίχου και της μελωδίας. Τα πολιτικά τραγούδια, μελοποιημένης ποίησης, όπως “της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ’’ ή ‘’ένα το χελιδόνι η άνοιξη ακριβή’’, αλλά και τόσα άλλα ίδιου βεληνεκούς, δυστυχώς, ηχούν, πλέον, παράταιρα στα αυτιά αρκετών νέων, όπου οι μουσικές επιλογές τους περιλαμβάνουν τα πάντα, (καψουροτράγουδα, ποπ, ροκ, έντεχνα, μέταλ, κατά πλειοψηφία ξένα), όλα εκτός από το πολιτικό τραγούδι. Προσωπικά πιστεύω, ότι πολλά από τα πολιτικά τραγούδια της περιόδου ’60-’80 του Θεοδωράκη, Μικρούτσικου, Σαββόπουλου και άλλων, εξακολουθούν να έχουν λόγο ακρόασης.

Εντούτοις, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, στη σαθρή κοινωνία που ζούμε, με όλες τις κοινωνικές αναταράξεις, όπως οι καιροί το απαιτούν και πάλι, υπάρχει ανάγκη για ένα νέο πολιτικό τραγούδι στην Ελλάδα, με επίκαιρα μηνύματα που να αγγίζουν τη νεολαία, με νέα ηχοχρώματα, νέους ρυθμούς και μοντέρνες μελωδίες, για να την αφυπνίσουν και να την ξεσηκώσουν από το λήθαργο του συστήματος για σύγχρονους αγώνες.

 

 

 

Το φαντασμαγορικό θέαμα ‘’Ήχος και Φως’’ είναι ένα είδος δράματος που ενώνει τη σκηνική δράση με την αρχαία κυρίως αρχιτεκτονική. Η εντυπωσιακή αυτή μορφή παραστατικής τέχνης, είναι ένα μοντέρνο είδος θεάτρου, χωρίς ηθοποιούς, το οποίο προσπαθεί με απόλυτη αρμονία να ενώσει τη μουσική, το φως, το λόγο και την αρχιτεκτονική δομή πάνω σε ένα ιστορικό φυσικό περίγυρο.

Στην ουσία, οι ήχοι και το φως είναι σαν να βγαίνουν μέσα από τις πέτρες των μνημείων, οι οποίες ‘’άκουσαν’’ και ‘’είδαν’’, στους φυσικούς τους χρόνους, την ανθρώπινη ιστορία του παρελθόντος και την οποία ‘’αφηγούνται’’ παραστατικά διανύοντας το χρόνο.

Πρόκειται για ένα μοναδικό οπτικοακουστικό πολυθέαμα που ταξιδεύει νοερά τους θεατές σε περασμένες εποχές. Η δυναμική των φωτισμών εξαφανίζει το σημερινό φυσικό περιβάλλον γύρω από τα μνημεία (κτίρια, δέντρα, κτλ.) καταφέρνοντας, μαζί με τη μουσική, να συμπιέσει αιώνες ολόκληρους μέσα σε μερικά λεπτά, με αποτέλεσμα η όλη ψευδαίσθηση που δημιουργείται να βασίζεται στις συναισθηματικές δυνατότητες και τη φαντασία του θεατή. Τα σενάρια είναι βασισμένα είτε σε πραγματικά γεγονότα, είτε σε μύθους που σχετίζονται με τον υφιστάμενο χώρο. Το κείμενο είναι πρόζα, αφήγηση ή ποιητικός λόγος και εκτελείται κυρίως από ηθοποιούς.

Στην Ελλάδα το πολυθέαμα ‘’Ήχος και Φως’’ πρωτοπαρουσιάστηκε το 1959, στο Λόφο της Πνύκας με θέμα το Βράχο της Ακρόπολης, μέσα από το οποίο παρουσιάζονταν η ιστορία της Αθήνας ανά τους αιώνες. Στη συνέχεια εγκαινιάσθηκαν άλλα δύο παρόμοια θεάματα, στη Ρόδο και στην Κέρκυρα.

 Σήμερα, η παράσταση "ήΗχος και Φως" πραγματοποιείται κάθε χρόνο μόνο στη Ρόδο, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο εντός του δημοτικού κήπου, όπου ο θεατής, μέσα από τα μεσαιωνικά μνημεία, βιώνει την  περίοδο της εποχής των Ιπποτών  και των Σταυροφόρων. Το κείμενο του έργου είναι αφηγηματικού χαρακτήρα, βασίζεται σε ιστορικές πηγές και μελέτες για τους Ιππότες της Ρόδου και γράφτηκε από το Γάλλο διανοούμενο Ζαν ντε Μπρογκλί. Μια ιστορία, (που θα μπορούσε να ήταν ένα όμορφο παραμύθι) και που μας μεταφέρει πίσω στα 1522 , όταν οι στρατιές του Σουλεϊμάν χτύπησαν αλύπητα τη Ρόδο για να την καταλάβουν.

Η υπέροχη αφήγηση και η υποβλητική μουσική, σε συνδυασμό με μια πλούσια οπτική πανδαισία, ταξιδεύουν τον ακροατή στο παρελθόν, έτσι ώστε να βιώσει την ιστορία όσο πιο έντονα γίνεται. Να γίνει και αυτός τμήμα της, να συμμετάσχει και αυτός στην αγωνία της μάχης των Ιωαννίτων Ιπποτών εναντίον των Τουρκικών ορδών.

Ανάλογα με την εξέλιξη της ιστορίας φωτίζονται η οδός των Ιπποτών, τα οικήματα των γλωσσών, το παλάτι του μεγάλου Μαγίστρου, ο πύργος του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς και ο δημοτικός κήπος.

Στην αφήγηση των κειμένων, που παρεμπιπτόντως γίνεται σε πολλές γλώσσες, για την ευρύτερη κατανόηση και προσέλκυση των τουριστών, έχουν συμμετάσχει σημαντικοί ηθοποιοί της αντίστοιχης χώρας. Στην ελληνική αφήγηση συμμετείχαν εξίσου σπουδαίοι καλλιτέχνες της χωράς μας. Αναφέρω ενδεικτικά, μερικά ονόματα όπως του Μάνου Κατράκη, Άννας Συνοδινού, Στέφανου Ληναίου, Έλσας Βεργή, Βύρωνα Πάλλη κ.α.

Η ετήσια μαγευτική, καλλιτεχνική εκδήλωση "Ήχος και Φως", την οποία είχα την τιμή πριν κάποια χρόνια να παρακολουθήσω, παρουσιάζεται καθημερινά στο φιλοθεάμον κοινό της  Ρόδου από το Μάιο μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, ανεβάζοντας τον πήχη του τουριστικού και πολιτιστικού προϊόντος του νησιού ακόμη πιο ψηλά.

 

Ο Ρώσος, Ίγκορ Στραβίνσκυ (1882-1971), με τις πρωτοποριακές δημιουργίες του, έφερε ανατροπές στα μουσικά δρώμενα και υπήρξε, ενδεχομένως, ο πιο συζητημένος συνθέτης της εποχής του.

Το 1910, απογείωσε την καριέρα του με το εξαιρετικά δημοφιλές «Πουλί της Φωτιάς», μια μουσική για μπαλέτο, στο μεγαλειώδες κλασσικό στυλ του Τσαϊκόφσκυ. Όμως η σύνθεση που τον χαρακτήρισε ιδιαίτερα ήταν η «Ιεροτελεστία της Άνοιξης», που έγραψε για τα ρωσικά μπαλέτα του Σεργκέι Ντιαγκίλεφ.

Μπορεί σήμερα η «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» να χαρακτηρίζεται ως ένα από τα κορυφαία μουσικά αριστουργήματα και να θεωρείται ως ένα από τα θεμέλια της σύγχρονης μουσικής, ωστόσο είναι ένα έργο που ταρακούνησε τα μουσικά δρώμενα και άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στη μουσική του 20ου αιώνα. Αυτό που έκανε ιδιαίτερο το συγκεκριμένο έργο, ήταν ότι κατέδειξε με ένα υπερφυσικό δυναμισμό, το ρυθμό ως κινητήρια δύναμη, σε σχέση με τη μελωδία και την αρμονία, καταρρίπτοντας, συνάμα, τους κανόνες της δομής και της αισθητικής, πράγμα πρωτόγνωρο, τουλάχιστον, έως εκείνη την εποχή.

Η πρεμιέρα του έργου, πραγματοποιήθηκε στις 29 Μαΐου 1913 στο θέατρο ‘’Champs Elysees’’, στο Παρίσι και υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της ιστορίας της κλασσικής μουσικής.

Ο ίδιος, ο Ίγκορ Στραβίνσκυ έχει δηλώσει πως εμπνεύσθηκε το έργο του αυτό, από ένα ονειροπόλημα. «Στην φαντασία μου, όπως είπε, είδα μια μεγάλη ιερή παγανιστική τελετή. Οι γεροντότεροι είχαν καθίσει σε ένα κύκλο και παρακολουθούσαν τον χορό πριν από τον θάνατο μιας παρθένου, που είχε επιλεχθεί να θυσιαστεί στον Θεό της Άνοιξης, για να έχουν την καλοσύνη του και την γονιμότητα της γης. Δεν υπήρχε μουσικό σύστημα που να με καθοδηγεί. Έγραφα ότι άκουγα μέσα μου».

Ο Στραβίνσκυ έδωσε το έργο στον Πιερ Μοντέ, μαέστρο των ρωσικών μπαλέτων, να το ακούσει. Εκείνος θεώρησε ότι είχε να κάνει με τρελό και πίστευε ότι η μουσική θα προκαλούσε σκάνδαλο. Τελικά, δεν έπεσε έξω, η «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» προκάλεσε, πολύ μεγάλες ταραχές.

Στην πρεμιέρα, η εισαγωγή του έργου έγινε ευχάριστα δεκτή από το ανυποψίαστο κοινό. Όσο όμως εξελισσόταν το έργο, άρχισαν να ακούγονται κάποιες σκόρπιες αποδοκιμασίες, οι οποίες, σε συνδυασμό με την προκλητική, για τα δεδομένα, χορογραφία, πύκνωναν όλο και περισσότερο. Τελικά επικράτησε πανδαιμόνιο. Η νευρώδης μουσική και τα βίαια βήματα των χορευτών, που αναπαρίσταναν την παγανιστική τελετή, επηρέαζαν, όλο και πιο πολύ το ψυχισμό του κοινού, το οποίο  αντιδρούσε  αρνητικά στο τόσο ιδιαίτερα πρωτοποριακό άκουσμα, ξεσπώντας σε έντονες αποδοκιμασίες. Ούρλιαζαν, φώναζαν, μιμούνταν φωνές ζώων, ενώ δεν έλειψαν και οι χειροδικίες, καθώς κάποιοι, μάλιστα, γρονθοκοπήθηκαν μεταξύ τους!. Ο ίδιος ο Στραβίνσκυ το έσκασε από ένα παράθυρο των πα¬ρασκηνίων.

Όταν κάποιος ακούσει για πρώτη φορά την «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» παρατηρεί ότι δεν υπάρχει ομαλή μετάβαση της μουσικής, από το ένα μουσικό κομμάτι στο άλλο, αλλά ένα «σπάσιμο», με το κάθε ένα «σπασμένο» κομμάτι να αντικαθίσταται από ένα άλλο. Αυτό επιτυγχάνεται με την αντιπαράθεση των διάφορων μουσικών στοιχείων. Το πράγμα όμως αυτό, προκαλεί χάσμα και ένταση κατά την ακρόαση. Αυτή η βίαια μουσική αντιπαράθεση είχε ως προδρόμους της, τους δύο κορυφαίους συνθέτες του ρωσικού μουσικού εθνικισμού, Μουσόργκσκυ και Ρίμσκυ-Κορσάκωφ.

Σήμερα, πλέον, η «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» έχει σταθερή θέση στο ρεπερτόριο των συμφωνικών ορχηστρών και παίζεται ως αυτόνομο κομμάτι περισσότερο, παρά ως μπαλέτο.

Τα τελευταία του χρόνια, ο Στραβίνσκυ έγινε ιδιαίτερα εγκεφαλικός και πειραματιζόταν συνθέτοντας διάφορα στυλ μουσικής. Πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1971.

 

Η ΚΟΣΜΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΧΡΟΝΩΝ

Κατηγορία Blogs

Με τη μεταφορά της νέας πρωτεύουσας στην Κωνσταντινούπολη και κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανικής εποχής, αρχίζει μια περίοδος Ελληνικής αναγέννησης, που ονομάζεται βυζαντινός πολιτισμός.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version