Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΣΩΤ. ΚΥΠΡΑΙΟΣ: Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, ο τιτάνας της μουσικής (μέ-ρος γ’)

Στη τρίτη αυτή μνεία, στο μεγάλο μουσουργό Λούντβιχ βαν Μπετόβεν θα αναφερθώ στο δημιουργικό του έργο και στις περιόδους μουσικής του σύνθεσης. 

 

Ο Μπετόβεν, παρόλο που οι συνθέσεις του ολοκληρώνονται με αργούς ρυθμούς, καταγράφει, ωστόσο, τις μουσικές ιδέες που φωτίζουν το πνεύμα του με την πιο απόλυτη ακρίβεια. Γι΄ αυτό και η καλλιτεχνική μουσική του φόρμα, αν και είναι μια έμπνευση γεμάτη εκρήξεις και πάθος, παραμένει σταθερή, εκλεπτυσμένη και πάντα έξοχη. Στη μουσική του δέσποζαν, η φωτεινή υπερκόσμια πνευματικότητα, η πλαστικότητα, η διαμορφωμένη εκφραστική κυριαρχία, το υπερβατικό στοιχείο  και η απελευθερωμένη μορφολογική δομή.

Το έργο του Μπετόβεν χωρίζεται κυρίως σε τρεις χρονικές περιόδους με ένα μικρό κενό των πέντε περίπου ετών μεταξύ της δεύτερης και τρίτης:

Η πρώτη μουσική του περίοδος δημιουργίας, αρχίζει ουσιαστικά με την εγκατάσταση του στη Βιέννη γύρω στα  1800. Στο συνθετικό έργο του, αυτής της εποχής, αντανακλώνται τα ποικίλα κλασικά στοιχεία που κληρονόμησε από το δάσκαλο του, τον Χάιντν, αλλά και απ’ αυτόν που θαύμαζε, τον Μότσαρτ. Τα πρώτα έργα του Μπετόβεν διακρίνονται γενικά από συχνές εναλλαγές στη δυναμική και από έντονες αντιθέσεις και εξάρσεις. Στην πρώτη περίοδο ανήκουν, μεταξύ άλλων έργων, οι πρώτες του σονάτες με σημαντικότερη ίσως τη "Παθητική", η 1η και η 2η Συμφωνία, τα έξι πρώτα κουαρτέτα εγχόρδων, τα δύο πρώτα κονσέρτα για πιάνο καθώς και το υπέροχο ορατόριο ‘’Ο Χριστός στο όρος των Ελαιών’.

Την εποχή αυτή, έχουν αρχίσει ήδη να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια της αρρώστιας του, που θα αποτελέσει τη μεγάλη τραγωδία της ζωής του. Αντιλαμβάνεται ότι σιγά-σιγά αρχίζει να χάνει την ακοή του. Κι έτσι η ιδιωτική του ζωή γίνεται μέρα με τη μέρα πιο δυστυχισμένη. Θεωρείται, μάλιστα, πως τα τελευταία δέκα χρονιά της ζωής του ήταν ολοκληρωτικά κωφός. Το γεγονός αυτό προκαλούσε μεγάλη θλίψη στον Μπετόβεν. Το μεγάλο αυτό πρόβλημα, που αντιμετωπίζει ο καλλιτέχνης, συν κάποια άλλα οικογενειακά, έχουν επιπτώσεις στη συμπεριφορά του. Έτσι μας παρουσιάζεται άλλοτε εύθυμος και άλλοτε σκυθρωπός, άλλοτε φιλικός και άλλοτε εριστικός, άλλοτε καλόπιστος και άλλοτε καχύποπτος, στοιχεία που αρκετές φορές χαρακτηρίζουν το έργο του, όπου, εμφανώς, κυριαρχεί ένας συνεχής αγώνας ενάντια στη μοίρα.

Στη μεσαία περίοδο θα εμφανισθούν ιδιαίτερα γνωρίσματα, που συνδέονται με τον 19ο  αιώνα της ρομαντικής εποχής, με ισχυρές χρωματικές αντιθέσεις, εκρηκτικούς τονισμούς και μεγαλύτερα μέρη. Η δεύτερη του δημιουργική μουσική περίοδος διαρκεί περίπου μέχρι το 1816 όπου ο Μπετόβεν κατά τη διάρκεια της έχει γίνει πλέον γνωστός σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη, ως συνθέτης και ως πιανίστας. Στις δημιουργίες του αναπτύσσει ένα περισσότερο προσωπικό ύφος το οποίο χαρακτηρίζεται συχνά ως "ηρωικό". Η περίοδος αυτή ξεκινά με την Ηρωική 3η Συμφωνία, η οποία εκτός της μεγάλης διάστασης της, για τα πρότυπα της εποχής, χαρακτηρίζεται επίσης και από αρκετές παρεκτροπές από την κλασική δομή των συμφωνιών. Το δεύτερο της μέρος, το Πένθιμο Εμβατήριο, θεωρείται αναφορά στην Γαλλική Επανάσταση.

Κατά την περίοδο 1806-1808, ο Μπετόβεν ολοκλήρωσε την 4η συμφωνία, την ξακουστή, εκρηκτική 5η και λίγο αργότερα την περιγραφική Ποιμενική 6η, ενώ το 1812 γράφτηκε η 7η της έντονης ρυθμικής και η 8η Συμφωνία. Στην περίοδο αυτή ανήκουν ακόμα τα τρία κονσέρτα για πιάνο, το κονσέρτο για βιολί, πέντε κουαρτέτα εγχόρδων, έξι σονάτες για πιάνο, μεταξύ των οποίων η περίφημη ‘’Απασιονάτα’’, καθώς και η μοναδική όπερα ‘’Φιντέλιο’’ και κάποιες ουβερτούρες (εισαγωγές) όπως η ‘Εγκμοντ κ.λ.π.

    Στην τρίτη και τελευταία περίοδο της δημιουργίας του, ο Μπετόβεν ανακαλύπτει νέους δρόμους με περισσότερα αρμονικά χρώματα, υπερβατικής εκφραστικής κυριαρχίας, απαγκιστρωμένους σχεδόν τελείως από την κλασική μουσική δομική φόρμα. Σ’ αυτήν την περίοδο ανήκουν οι τελευταίες του έξι σονάτες για πιάνο, τα περίτεχνα τελευταία του Κουαρτέτα εγχόρδων, οι παραλλαγές Diabelli, όπου θεωρούνται από τα σημαντικότερα έργα αυτού του είδους και αποτέλεσαν σημείο αναφοράς για αρκετά έργα της ρομαντικής περιόδου, η Μίσα Σολέμις, έργο θρησκευτικής αντιστιτικής μουσικής καθώς και το εξαίσιο αριστούργημα του, η 9η Συμφωνία, που θα αναπτύξω λεπτομερώς στην επόμενη μου επιφυλλίδα.

Το 1816, το προχωρημένο στάδιο απώλειας ακοής του Μπετόβεν, αναγκάζει τον συνθέτη να αποσυρθεί σε μεγάλο βαθμό από πολλές κοινωνικές εκδηλώσεις. Εντούτοις παρά την απώλεια του μεγαλύτερου αγαθού ενός μουσικού, την ακοή, έγραφε μουσική μέχρι το τέλος της ζωής του και δεν θα μπορούσε να τον εμποδίσει η αρρώστια αυτή, καθώς ως γνωστόν, η συνθετική ικανότητα κυρίως σ’ αυτά τα επίπεδα είναι εγκεφαλική. (συνεχίζεται)

Σωτήρης Κυπραίος

Σωτήρης Κυπραίος

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version