Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΔΑΝ. Α. ΖΕΡΒΟΣ: Προς Πατμίους επιστολή Καλυμνίων το 1864 (Για το φόρο στον καπνό και το αλάτι)

Σε ένα από τα βιβλία πράξεων και αλληλογραφίας της Δημογεροντίας Καλύμνου υπάρχει το αντίγραφο μιας πολύ ενδιαφέρουσας επιστολής των Δημάρχων της Καλύμνου προς τους ομολόγους τους της Πάτμου.

 

Με την επιστολή αυτή αφενός μεν κοινοποιείται στους Πατμίους μια επιστολή των Συμιακών προς τους Καλύμνιους σχετική με την προσπάθειά τους να αποφύγουν την επιβολή δασμού στον καπνό και το αλάτι, που τους επέβαλε η Οθωμανική Διοίκηση της Ρόδου, αφετέρου δε καλούνται οι Πάτμιοι να συνταχθούν και εκείνοι στον αγώνα για την αποφυγή του δασμού και τη διατήρηση των προνομίων. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν μπόρεσα να εντοπίσω αντίγραφο αυτής της επιστολής των Συμιακών προς τους Καλύμνιους στο αρχείο της Δημογεροντίας. Ελπίζω να υπάρχει και κάποια στιγμή να βρεθεί.

  Επειδή πιστεύω ότι η επιστολή αυτή των Δημάρχων της Καλύμνου προς τους Πατμίους έχει ιστορικό ενδιαφέρον, την παραθέτω στη συνέχεια, σε μια κατά το δυνατό πιστή αντιγραφή και με λίγα σχόλια.  

Η επιστολή

Ἀριθμὸς 10       

Ἡ Δημαρχία Καλύμνου πρὸς τὴν Δημαρχίαν Πάτμου.

Σᾶς ἐγκλείομεν ἀντίγραφον τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιστολῆς τῆς Δημαρχίας Σύμης, ἐξ ἧς πληροφορεῖσθε ὁποῖα μέτρα ἔλαβον οὗτοι ὡς πρὸς τὸν δασμὸν τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ ἅλατος, τὸν ὁποῖον ἡ διοίκησις τῆς Ῥόδου σπεύδει παντοιοτρόπως νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ ἐναντίον τῶν προνομίων μας(1).

Σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῶν Συμαίων ἀπηντήσαμεν καὶ ἡμεῖς προλαβόντως εὶς τὸν ἀπεσταλμένον τῆς Α. Ἐξοχότητος τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ῥόδου, ὅταν ἐλθὼν ἐκοινοποίησε πρὸς ἡμᾶς τὸ περὶ τούτων Διάταγμα, ὅτι δηλαδὴ δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὸ μέτρον τοῦτο ὡς ἀντιβαῖνον εἰς τὰ προνόμιά μας, τὰ ὁποῖα ἐδωρήσατο ἡμῖν ὁ ἀείμνηστος Σουλτὰν Μαχμοὺτ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεγνώρισε καὶ ἐσεβάσθη ὁ διάδοχός του Σουλ­τὰν Ἀπ[τοὺλ](2) Μετσίτ· ὅτι εἴμεθα ἔτοιμοι ν᾿ ἀναφερθῶμεν ἀποστέλλ[ον]τες πληρεξου­σίους εἰς Κωνσταντινούπολιν· ὅτι τότε μόνον δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην, ὅταν ἀνωτέρα τις δύναμις μᾶς παραβιάσει ἄκοντας.

Περὶ τούτου ἐγράψαμεν πρό τινων ἡμερῶν καὶ εἰς τοὺς Λερίους προσ[κα]λοῦντες αὐτοὺς νὰ γράψουν καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τοὺς Ἰκαρίους(3), καὶ προσδιορίσουν τὸν τόπον, ὅπου νὰ συνέλθωμ[εν] καὶ συσκευθῶμεν κοινῶς περὶ τοῦ πρακτέου, καὶ ἐλπίζομεν ὅτι εἰδοποιήθητε ἐγκαίρως.

Ἀλλ̉ ὅμως ἐπιτυχόντες τῆς εὐκαιρίας ταύτης σπεύδομεν νὰ Σᾶς εἰδοποιήσωμεν καὶ ἀπ̉ εὐθείας, καὶ Σᾶς παρατηρήσωμεν ὅτι τὸ πρᾶγμα, ἀδελ[φοὶ,] εἶναι σπουδαῖον, καὶ ὅτι, ἂν τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην παραδεχθῶμεν, τὰ πάντα τετέλεσται, διότι κατ̉ ὀλίγον θέλομεν στερηθῆ καὶ τῆς ὠφελείας τοῦ Τελωνίου καὶ τῶν πάντων, καὶ ἐν ἑνὶ λόγῳ θέλομεν ὑποκύψει εἰς τὸν αὐτὸν ζυγὸν μὲ τοὺς ἐν Τουρκίᾳ κατοικοῦντας.

Ἂς μιμηθῶμεν, ἀδελφοί, τοὺς Συμαίους οἵτινες, ἐνῷ τὰ προνόμιά των ε[ἶναι] μικρὰ καὶ οὐχὶ τόσον ἰσχυρὰ, ὡς διὰ τοῦ Διλαβὲρ Πασᾶ συμφωνηθέντα,(4) ἀλλ̉ ὅμως δεικνύουσι τοσοῦτον ζῆλον καὶ κάμνουσι τόσην ἀντίστασιν πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῶν. Ἡμεῖς δὲ, [οἵ]τινες ἔχομεν συμφωνίαν δι̉ αὐτὰ ἄμεσον μὲ τὸν Σουλτά[νον] πρέπει νὰ φανῶμεν ὑποδεέστεροι τούτων, καὶ νὰ προδώσομεν ἑαυτοὺς καὶ τὴν πατρίδαν μας;

Σπεύσατε ὅθεν ταχ[έως] ἀκυρώσατε μὲ πάντα τρόπον τὴν πρᾶξιν τῆς παραδοχῆς, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν ὅτι ἐκάματε(5) περὶ τοῦ ἀντικειμένου τού[του], καὶ ἐλθόντες εἰς Λέρον εἰδοποιήσατε καὶ ἡμᾶς, ὅπως στείλωμεν ἐκεῖσε πληρεξουσίους, ὅπου συσκεφθέντες νὰ ἐνεργήσωμεν ἀπὸ κοινοῦ αἱ τέσσαρες νῆσοι πᾶν ὅ,τι συμφέρει πρὸς ὑποστήριξιν τῶν προνομίων καὶ δικαιωμάτων μας.

Ἐλπίζομεν ὅτι τὰ γραφόμενά μας ὡς ὑπαγορευόμενα ἀπὸ κοινωφελῆ σκοπὸν θέλουσι Σᾶς κάμει ἐντύπωσιν· περιμένοντες δὲ ἀπάντησίν σας, ἀσπαζόμεθα ὑμᾶς ἀδελφικῶς καὶ μένομεν.

Ἐν Καλύμνῳ, τῇ 11 Φεβρουαρίου 1864

Οἱ Δήμαρχοι

ἀντεγράφη ἐν τῷ οἰκείῳ βιβλίῳ

Παρατηρήσεις και σχόλια

1. Η επιβολή από την Οθωμανική διοίκηση δασμού στον καπνό και το αλάτι ήταν μια από τις πολλές προσπάθειες των Οθωμανών Διοικητών της Ρόδου να καταργήσουν στην πράξη τα φορολογικά και διοικητικά προνόμια που είχαν παραχωρηθεί, αρχικά από τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή (16ος αι.) και είχαν αναγνωριστεί και διατηρηθεί από τους διαδόχους του, στα νησιά του Νοτιοανατολικού Αιγαίου, εκτός της Κω και της Ρόδου. Σύμφωνα με τα προνόμια αυτά η Κάλυμνος πλήρωνε έναν κατ’ αποκοπή ετήσιο φόρο, Μακτού, στον Βαλή της Ρόδου και απολάμβανε μια σχεδόν πλήρη αυτονομία. Την Οθωμανική διοίκηση εκπροσωπούσε ένας Μουδίρης, ο λεγόμενος ‘‘Αγάς’’, με υποτυπώδεις και ουσιαστικά τυπικές αρμοδιότητες και εξουσίες. Την εσωτερική διοίκηση και πραγματική εξουσία ασκούσε η Δημογεροντία, η οποία εισέπραττε και τους διάφορους δασμούς και φόρους. Από τα έσοδα αυτά πλήρωνε τον ετήσιο φόρο, συντηρούσε τα Σχολεία και τις εκκλησίες, παρείχε δωρεάν ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη σε όλους τους κατοίκους, και κάλυπτε τις εν γένει ‘‘δημόσιες’’ δαπάνες.

2. Λέξεις ή τμήματα λέξεων που περιλαμβάνονται σε αγκύλες λείπουν από το πρωτότυπο λόγω της εκτεταμένης φθοράς του και συμπληρώθηκαν κατά την αντιγραφή.

3. Η Ικαρία, η Πάτμος, η Λέρος και η Κάλυμνος κατά την Επανάσταση και μέχρι το 1830 ήταν ενταγμένες στο υπό ίδρυση Ελληνικό κράτος, αποτελούσαν ιδιαίτερη Επαρχία με πρωτεύουσα την Πάτμο και διοικούνταν από Έλληνες αξιωματούχους διορισμένους και σταλμένους από την ‘‘Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδος’’. Μετά από την επάνοδο των νησιών υπό την Οθωμανική κυριαρχία το 1830, εξακολούθησαν να θεωρούνται ως γεωγραφική πλέον ενότητα με την ονομασία «Τετράνησος», στην οποία το 1835, ύστερα από πολλές προσπάθειες των νησιωτών, ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β’ με φιρμάνι αναγνώρισε τα παλιά προνόμια και καθόρισε τον κατ’ αποκοπή φόρο (Μακτού) σε 80 χιλιάδες γρόσια και για τα τέσσερα νησιά.

4. Στο φιρμάνι του Μαχμούτ Β’ αναφέρονται ονομαστικά μόνο τα τέσσερα νησιά Ικαρία, Πάτμος, Λέρος και Κάλυμνος ως αποδέκτες των προνομίων. Στα Νοτίως της Κω νησιά τα προνόμια επεκτάθηκαν αργότερα με απόφαση του Βαλή της Ρόδου Διλαβέρ Πασά.

5. Φαίνεται ότι οι Πάτμιοι είχαν αποδεχτεί την επιβολή του δασμού και αυτό εξόργισε τους Συμιακούς και τους Καλύμνιους που πρωτοστάτησαν στον αγώνα για τη ματαίωση του.

Τελευταία τροποποίηση στις
Δανιήλ Ζερβός

Δανιήλ Ζερβός

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version