Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΔΑΝ. ΖΕΡΒΟΣ: Ένα Καλύμνικο πωλητήριο του 1802

Τα τρία τελευταία χρόνια ο αγαπητός φίλος Γιάννης Ν. Ρήγας, συμβολαιογράφος, είχε την ευγενή καλοσύνη, για την οποία του είμαι ευγνώμων, να μου παραχωρήσει ένα σημαντικό αριθμό φωτοαντιγράφων από Καλυμνιακά χειρόγραφα που έχει στο οικογενειακό και το επαγγελματικό του αρχείο, τα οποία και μόνο λόγω της ηλικίας τους (τέλος 18ου και αρχές 19ου αι.) παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ένα απ’ αυτά, πωλητήριο του 1802, παρουσιάζεται στη συνέχεια. Για ευνόητους λόγους παραλείπονται τα επώνυμα.

 

Το έγγραφο

 (1) † (2) Διά τού παρόντος μας κοινού και εσφραγισμένου γράμ­ματος φανερώνομεν ημείς οι κατά καιρόν προεστοί(3), και ο επίτροπος της εκκλησίας(4), και ο αποκοπτής(5), ότι το χω­ράφιον το αδελφικόν οπού είναι εις τον Εμπο­ρειόν, κάτω από το σπίτι τού Αντώνη (. . .), από τον ορόν του ιδίου Αντώνη (. . .), έως κάτω εις τον ορόν του (. . .) το μοναχικόν, και από το άλλο μέρος από το πουπούρι(6) έως εις τον ορόν του Κουμπαρά (. . .), το οποίον το πουλούμεν της Καστροφυλακίνας(7) κόρης της Καλής (. . .), διά γρόσια επτά, λέγω ν[ούμερο] γρ[όσια] 7, και από την σήμερον είναι καλά πουλημένον, χωρίς να ημπορή κανείς να την πειράξη ή να την καριστηρίση(8), με το να ελάβαμεν τα άνωθεν άσπρα(9) σώα, και είναι ίδια οικοκυρά η ρηθείσα Καστροφυλακίνα του άνωθεν χωραφίου. Όθεν εις ασφάλειαν των γραφομένων, εδώσαμεν το παρόν μας κοινόν γράμμα εις χείρας της εις ένδειξιν. 1802 Δεκεμβρίου 25, Κάλυμνος. Χρ.(10)

Παρατηρήσεις και σχόλια

(1) Στην κορυφή του εγγράφου αριστερά διακρίνεται το αποτύπωμα της γνωστής σφραγίδας της Παναγίας, η οποία στο κέντρο έχει την εικόνα της Παναγίας βρεφοκρατούσας και περιφερειακά την επιγραφή: +CΦΡΑΓΗC ΤΗC ΘΕΟΤΩΚΟΥ ΧΑΡΗΤΩ­ΜΕΝΗC ΤΗC ΝΗCΟΥ ΚΑΛΙΜΝΟΥ 1794+ (2) Το σημείο του Σταυρού στην αρχή του εγγράφου σημαίνει ότι ο γραφέας επικαλείται τη Θεία μαρτυρία ότι θα γράψει ακριβώς αυτά που θα του πουν οι συναλλασσόμενοι, κατά κανόνα αγράμματοι, χωρίς να αλλάξει ή να προσθέσει κάτι. Ήταν κάτι σαν ορκωμοσία του γραφέα. (3) Κατά καιρόν προεστοί = Σημερινοί προεστοί. Η έκφραση ‘‘κατά καιρόν’’ αναφέρεται σε φορείς αξιωμάτων, και σημαίνει «αυτής (εκείνης) της εποχής» δηλαδή «ο κάτοχος του αξιώματος την αναφερόμενη εποχή». Οι προεστοί ήσαν τρεις αιρετοί άρχοντες που ασκούσαν την τοπική διοίκηση στην Κάλυμνο. Ο Γέροντας, ιεραρχικά ανώτερος, ήταν ο πρόεδρος της Κοινότητας, όπως θα λέγαμε σήμερα, ο Πρώτος, επόμενος στην ιεραρχία, ήταν ο Ταμίας της Κοινότητας, και τρίτος ο Γραμματικός, του οποίου όμως ο τίτλος δεν είχε πάντα κυριολεκτική σημασία, δεδομένου ότι σε αρκετές περιπτώσεις, τα κοινοτικά έγγραφα, παρόλο που υπέγραφε και ο Γραμματικός, τα έγραφε άλλος γραφέας. (4) επίτροπος της εκκλησίας = Κάθε χρόνο εκλεγόντουσαν για ετήσια θητεία από τη συνέλευση «κληρικών και λαϊκών» ένας επίτροπος και ένας γραμματικός εσόδων και εξόδων για την «Εκκλησία», δηλαδή την καινούργια τότε εκκλησία της Παναγίας Κεχαριτωμένης, που ήταν η μεγαλύτερη και λαμπρότερη της Καλύμνου και αποτελούσε το κέντρο της ζωής της Χώρας (5) αποκοπτής (ή και αποκόπτης) = Εκτιμητής, Αγροκανονιστής, αυτός που «αποκόβει». Εξουσιοδοτη­μένος από την Κοινότητα για τον καθορισμό της αγοραίας αξίας των κτημάτων. (6) πουππούρι = σχετικά μικρού ύψους εδαφικό έξαρμα. (7) Καστροφυλακίνα = Όπως φαίνεται είναι όνομα βαπτιστικό και θεωρώ προφανές ότι είναι η αρχική μορφή του ονόματος ‘‘Καστροβακίνα’’,το οποίο από τις αρχές του 20ου αιώνα έγινε ‘‘Βακίνα’’ και για την ετυμολογία του οποίου κυκλοφορούν δύο εκδοχές: Η μια, ‘‘κολακευτική’’, ότι προέρχεται από τις Λατινικές λέξεις Kastro και Regina, Καστρορεγγίνα (= Βασίλισσα του Κάστρου) > Καστροβακίνα, η άλλη, ‘‘απαξιωτική’’, ότι προέρχεται από την Ελληνική λέξη Γκαστριά και την Λατινική Vaccina, Γκαστροβατσίνα (= αγελαδινή εγκυμοσύνη) > Καστροβακίνα. Η ύπαρξη όμως, σε παλιότερες εποχές, του βαπτιστικού ονόματος Καστροφυλακίνα, οδηγεί πιστεύω αβίαστα στην ετυμολογία του ονόματος ‘‘Καστροβακίνα’’. (8) να την καριστηρίση = Συνηθισμένη έκφραση σε δικαιοπρακτικά έγγραφα του 18ου και 19ου αι., που από τα συμφραζόμενα φαίνεται ότι σημαίνει ‘’να της αμφισβητήσει την ιδιοκτησία’’. (Τούρκ. kariştirmak = ανακατεύω, συγχύζω, ταράζω, χαλάω.) (9) άσπρα = χρήματα (10) Χρ = Συνηθισμένο μονόγραμμα στο τέλος τέτοιων εγγράφων, ιδίως όταν ο γραφέας είναι ιερωμένος. Προφανώς παραπέμπει στο ‘’Χριστός’’.

 

Δανιήλ Ζερβός

Δανιήλ Ζερβός

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version