Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΣΩΤ. ΚΥΠΡΑΙΟΣ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΔΡΑΜΑ

Η μεγάλη τέχνη του θεάτρου, όπως δημιουργήθηκε και ήκμασε στην Αρχαία Ελλάδα, άρχισε ήδη από την Ελληνιστική περίοδο να ξεπέφτει. Εντούτοις, στους ναούς και στις ιερές ακολουθίες της Χριστιανικής λατρείας, μπορεί κανείς να αναγνωρίσει στοιχεία της μεγάλης τέχνης του αρχαιοελληνικού δράματος.

 

Η αντιστοιχία της εσωτερικής δομής των ναών, με εκείνη του αρχαίου θεάτρου καθώς και οι αναλογίες στη μορφή, την αμφίεση και το σκηνικό διάκοσμο, ανάμεσα στις χριστιανικές ακολουθίες και το αρχαίο Ελληνικό δράμα, μαρτυρούν αυτή τη συγγένεια πχ. το διάλογο του αρχαίου δράματος μεταξύ κορυφαίου και χορού ή μεταξύ ημιχορίων, τον συναντούμε στην εκκλησία μεταξύ ιερέων και διακόνου ή διακόνου και χορού (ψαλτών) κ.ά.

Μόλις τον 10ο αιώνα, φαίνεται να ξεκινάει, μέσα στους ναούς, ένα καινούριο αλλά παραστατικό και μουσικό είδος, το "λειτουργικό δράμα".

Τα θέματα αυτών των ιερών δραμάτων, ήταν παρμένα από τη Βίβλο (Παλαιά και Καινή Διαθήκη), τα απόκρυφα Ευαγγέλια και από τους βίους των Αγίων. Στην παρουσίαση τους, μετείχαν κληρικοί, χοροί ψαλτών και παιδιά που έψαλλαν ύμνους ή υποδύονταν το ρόλο ιερών προσώπων.

Από τον 12ο αιώνα, το λειτουργικό δράμα μετονομάζεται σε "θαύματα". Το είδος αυτό στηρίζεται στο θαύμα και το χρησιμοποιεί ως στοιχείο ανάλογο με τον "από μηχανής θεό" στην αρχαία Ελληνική τραγωδία.

Με το πέρασμα των χρόνων όμως, οι παραστάσεις δίνονταν όχι στο εσωτερικό των ναών, αλλά και στον εξωτερικό περίβολο.

Γύρω στον 15ο αιώνα, κυρίως στη δυτική εκκλησιά, εξελίχθηκε στην καθαρά θεατρική, όπως την εννοούμε σήμερα, μορφή: το "Μυστήριο". "Στην πλατεία της πόλης ή του χωριού πάνω σε μια ξύλινη εξέδρα, δίνονταν τα Μυστήρια. Στις παραστάσεις αυτές, που κρατούσαν κάποιες μέρες, έπαιρναν μέρος όλοι σχεδόν οι κάτοικοι, απ' τον κλήρο και τους μοναχούς έως τους απλούς ανθρώπους και τους άρχοντες.

Σπουδαίο ρόλο, έπαιζαν επίσης και τα πλούσια για την εποχή εκείνη μηχανικά μέσα. Στη σκηνή, που ήταν "κατά παράταξη", ο Παράδεισος κοντά στην Κόλαση, δίπλα η Βηθλεέμ και το όρος των Ελαιών, πιο πέρα ο Γολγοθάς κι ότι άλλο σκηνικό χρειαζόταν, γερανοί ανεβοκατέβαζαν αγγέλους και αγίους. Με άλλα μηχανήματα, έριχναν τους αμαρτωλούς στα βάθη της κόλασης, ενώ μηχανικά φίδια και διάβολοι σκορπούσαν το φόβο και την αγωνία στις καρδιές των απλοϊκών θεατών".

Εντούτοις, το λειτουργικό δράμα, της Δύσης είχε το αντίστοιχο του, σε πιο περιορισμένη, όμως, έκταση και  στις Εκκλησίες της Ανατολής. Επρόκειτο για τελετές-αναπαραστάσεις, που χαρακτηρίζονταν ως ιερές α¬κολουθίες, με στοιχεία γνωστά μας από το παλαιότερο θέατρο: λόγο, μουσική, κίνηση, αμφίεση, σκηνικό χώρο και συμβολικά αντικείμενα.

Στις πρώτες χριστιανικές γιορτές υπήρχαν οι διάφοροι «τρόποι» (τραγουδιστικά κομμάτια-ύμνοι) που συσχετίζονταν με το θέμα. Ιδιαίτερα ο «τρόπος του Πάσχα», ήταν ένα μικρό τετράστιχο δράμα μέσα στη λειτουργία. Υπήρχε επίσης και το αντίστοιχο  των Χριστουγέννων. Τελικά, το λειτουργικό δράμα αποκτά πολλές σκηνές µε προσθήκη προγενέστερων ή μεταγενέστερων επεισοδίων από τη βίβλο, όπως η δίκη του Χριστού, η σταύρωση, βίοι αγίων και μαρτύρων κ.α.

Δυο μόνο τέτοιες αναπαραστάσεις μας είναι γνωστές σήμερα από τα χρονιά εκείνα, η τελετή του "νιπτήρος" και η ακολουθία των "τριών παίδων εν τη καμίνω", αν και αρκετές άλλες έχουν τις ρίζες τους εκεί. (Η αποκαθήλωση, η περιφορά του επιταφίου κ.α.)

Στην τελετή του "νιπτήρος", που δεν έπαψε μάλιστα να τελείται ως τα σήμερα στην γειτονική μας Πάτμο και το Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων, πριν από τη λειτουργία που γινόταν στο παλάτι, ο ίδιος ο αυτοκράτορας υποδυόταν το πρόσωπο του Κυρίου Ιησού και έπλενε τα πόδια δώδεκα ανθρώπων του λαού, που υποδύονταν τους Αποστόλους.

Σωτήρης Κυπραίος

Σωτήρης Κυπραίος

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version