Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

Υπό την απειλή της Χολέρας (φ. Δεκ 2010 και Ιαν.2011)

 Το καλοκαίρι του 1883 στην Κάλυμνο έγινε αισθητή η απειλή της Χολέρας.

Την εποχή εκείνη μαστιζόταν η Αίγυπτος από επιδημία χολέρας(1) και δεδομένης της κινητικότητας των Καλύμνικων καϊκιών, σφουγγαράδικων κυρίως αλλά και εμπορικών, στην Ανατολική Μεσόγειο, ο κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας στο Νησί ήταν σημαντικός. Έτσι οι τοπικές αρχές, Καϊμακάμης και Δημογέροντες κινητοποιήθηκαν να λάβουν όλα εκείνα τα μέτρα που τότε θεωρούνταν απαραίτητα για την προφύλαξη των κατοίκων. Μετά λοιπόν από διαταγή του Καϊμακάμη η Δημογεροντία αποφάσισε και με δύο διακηρύξεις επέβαλε κάποιους κανόνες συμπεριφοράς, η τήρηση των οποίων ήταν υποχρεωτική και προβλεπόντουσαν και ποινές για τους παραβάτες. Οι διακηρύξεις αυτές έχουν τους αριθμούς 57 και 58 της 3 Αυγούστου 1883 και είναι γραμμένες στο βιβλίο πράξεων, αλληλογραφίας και αποφάσεων της Δημογεροντίας των ετών 1882-1883.

Η ανάγνωσή τους νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον διότι είναι ένα παράθυρο στο παρελθόν, μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε κάποιες πτυχές της καθημερινής ζωής των προγόνων μας και κάποιες συνήθειές τους, που αποκαλύπτονται μέσα από τις απαγορεύσεις και συστάσεις των διακηρύξεων.

Οι Διακηρύξεις

Αριθμός 57 - Διακήρυξις περί καθαριότητος πρός αποσόβησιν της Χολέρας.

Η Δημογεροντία Καλύμνου, πρός άπαντας τους ενταύθα Κατοίκους, διακηρύττει ότι συνεπεία διαταγής της ενταύθα Σεβαστής Υποδιοικήσεως(2) μεριμνώντες περί της δημοσίου υγείας και ποθούντες να προφυλάξωμεν τον Τόπον από την επαπειλούσαν τον Κόσμον Χολέραν, επιβάλλομεν τα εξής προφυλακτικά μέτρα:

1ον Έκαστος υποχρεούται να καθαρίζη το προαύλιόν του(3) και την έμπροσθεν της οικίας του δημοσίαν οδόν και να σωρεύη τας ακαθαρσίας εις εν μέρος, ένθεν ο επί τούτω δημόσιος οδοκαθαριστής θα μεταφέρη αυτάς εις μέρος απόκεντρον και αβλαβές.

2ον Απαγορεύεται αυστηρώς εις άπαντας το να ρίπτωσιν από των παραθύρων ή θυρών των οικιών των ακαθαρσίας(4), ίνα μη βλάπτηται η υγεία του Τόπου εκ της μολυσματικής  δυσωδίας.

3ον Οι έχοντες υς (γουρούνια) υποχρεούνται να τους περιορίσωσιν εις μέρη ιδιαίτερα μέχρι νεωτέρας ημών προκηρύξεως, ίνα μη περιφέρωνται εις την αγοράν και τας δημοσίους οδούς (5) και επαυξάνωσι την ακαθαρσίαν, εξ ης προέρχονται ασθένειαι επιδημικαί.

4ον Απαγορεύεται αυστηρώς η πώλησις εδωδίμων και οπωρικών σεσηπότων(6), βλαβερών εις την υγείαν του Τόπου και επί τούτω εδόθησαν αι δέουσαι διαταγαί να εποπτεύωνται καθ̉ εκάστην από τους δημοτικούς ιατρούς(7) συνοδευομένους παρά της  Αστυνομίας. Ο παραβάτης θα υφίσταται την παρά του Νόμου οριζομένην ποινήν, ήτις θα πολλαπλασιάζηται καθ̉ όσον η παράβασις γίνηται κατ̉ επανάληψιν.

Την 3 Αυγούστου 1883, εν Καλύμνω,  Οι Δημογέροντες

Αριθμός  58 - Διακήρυξις           

Η Δημογεροντία Καλύμνου, προς άπαντας τους ενταύθα κατοίκους, διακηρύττει ότι απαγορεύεται αυστηρώς να πλύνωσι τα ασπρόρουχα και λοιπά εις τα εμπροσθινά πηγάδια (8) καθώς και εις το πηγάδι του Άργους. Επί τούτω δε θα περιφέρωνται κλητήρες, οίτινες θα θραύωσι τα σκαφίδια, θα σκορπίζωσι τα ρούχα (9) και θα καθυποβάλλωνται εις το Νόμιμον πρόστιμον οι παραβάται της παρούσης διαταγής.

Την 3 Αυγούστου 1883, εν Καλύμνω,   Οι Δημογέροντες

Παρατηρήσεις και Σχόλια

(1) Κατά τη διάρκεια εκείνης της επιδημίας χολέρας του 1883 στην Αίγυπτο ανακαλύφθηκε από τον μεγάλο Γερμανό ερευνητή γιατρό και πρωτοπόρο της μικροβιολογίας Robert Koch το μικρόβιο που προκαλεί τη χολέρα, το δονάκιον της χολέρας. Η ανακάλυψη έγινε στο νοσοκομείο Άγιος Σωφρόνιος της  Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, στο οποίο φιλοξενούνταν η Γερμανική ιατρική αποστολή και στα εργαστήρια του οποίου έκανε τις έρευνές της υπό την ηγεσία του Koch και με την αμέριστη συμπαράσταση και βοήθεια των Ελλήνων γιατρών του Νοσοκομείου Στεφάνου Καρτούλη και Γ. Ζαγκαρόλα

(2) Στο τότε ισχύον Οθωμανικό διοικητικό σύστημα, η Κάλυμνος ήταν Καζάς (Επαρχία, Υποδιοίκηση) με επικεφαλής Καϊμακάμη (Υποδιοικητή) του Σαντζακιού (Νομού, Διοίκησης) της Ρόδου. Ο Καϊμακάμης ήταν ο εκπρόσωπος της Κυβέρνησης. Σύμφωνα όμως με το καθεστώς των προνομίων, την Κάλυμνο διοικούσε η αιρετή Δημογεροντία, η οποία είχε σημαντικές διοικητικές, δικαστικές και οικονομικές αρμοδιότητες.

(3) Άραγε χωρίς την επιβολή της υποχρέωσης και την απειλή ποινής, οι πρόγονοί μας δεν καθάριζαν τις αυλές τους;;

(4) Την εποχή εκείνη στην Κάλυμνο τα αποχωρητήρια ήταν σπάνιο είδος πολυτελείας!! Η συνήθης πρακτική ήταν να αδειάζει κάθε πρωί ο τενεκές με την . . .παραγωγή της νύχτας στο δρόμο ή στο γειτονικό χωράφι ή «πο πίσω που το γώμα» ή τέλος πάντων όπου ήταν πιο εύκολο. Στις γειτονιές της Πόθιας κοντά στο λιμάνι, οι τενεκέδες άδειαζαν στη θάλασσα, όπου τους γινόταν κι ένα ξέπλυμα. Αυτή η πρακτική σταμάτησε τη δεκαετία του 1960, όταν γενικεύτηκε η κατασκευή αποχωρητηρίων στις κατοικίες. Την ημέρα, που οι άνθρωποι κυκλοφορούσαν, κάθε σημείο που πρόσφερε κάλυψη από αδιάκριτα βλέμματα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αποχωρητήριο. Αυτό λίγο-πολύ παρατηρείται και σήμερα!!

 (5) Η συνήθεια να αφήνονται τα γουρούνια ελεύθερα να γυρίζουν στους δρόμους είχε φαίνεται βαθιές ρίζες. Όπως γράφαμε σε παλιότερα σημειώματα, το 1879 η Δημογεροντία είχε απαγορεύσει όχι μόνο την κυκλοφορία των χοίρων ελεύθερων στους δρόμους, αλλά ακόμη και την κατοχή τους μέσα στη Χώρα και την Πόθια έστω και υπό περιορισμό, και υποχρέωνε τους κατόχους χοίρων να τους μεταφέρουν σε εξοχή, ή να τους πουλήσουν ή να τους σφάξουν, απειλώντας τους παραβάτες με πρόστιμο και επί τόπου θανάτωση των ζώων που θα βρισκόντουσαν να περιφέρονται ελεύθερα. Όπως φαίνεται όμως η απαγόρευση εκείνη δεν εφαρμόστηκε με αυστηρότητα και τελικά ατόνησε, μέχρις ότου ο φόβος της χολέρας την ξανάφερε στη επικαιρότητα μετά από τέσσερα χρόνια.

(6) Δηλαδή μέχρι τότε επιτρεπόταν να πουλιούνται σάπια φρούτα;; Ποιος τα αγόραζε;;

(7) Οι δημοτικοί γιατροί ήταν γιατροί, υπάλληλοι του Δήμου, που θεράπευαν δωρεάν τους αρρώστους και ήταν αρμόδιοι και υπεύθυνοι για κάθε θέμα υγείας που απασχολούσε την Κοινότητα, όπως ο υγειονομικός έλεγχος των τροφίμων.

(8) Ως «εμπροσθινά πηγάδια» εννοεί προφανώς τα πηγάδια, που υπήρχαν στην τοποθεσία «πηγάδια» και από τα οποία υδρευόταν η Χώρα καθώς και όσα υπήρχαν τότε στην Εμπροστινή θέση (Σήμερα Πάνορμο). Στην Πόθια, τότε μόλις αναπτυσσόμενη νέα πόλη, δεν πρέπει να υπήρχαν ακόμη πηγάδια. Όπως φαίνεται συνηθιζόταν τότε να  γίνεται η πλύση των ρούχων κοντά στα πηγάδια. Αυτό είναι λογικό, δεδομένου ότι είναι πολύ πιο εύκολο να μεταφερθούν τα προς πλύση ρούχα και η σκάφη από το σπίτι στο πηγάδι, παρά το απαραίτητο νερό από το πηγάδι στο σπίτι με τη λαΐνα. Η απαγόρευση της πλύσης των ρούχων κοντά σε πηγάδια είχε ασφαλώς σχέση με το γεγονός ότι η χολέρα μεταδίδεται από το μολυσμένο νερό και στόχευε στο να διατηρηθεί αμόλυντο το πόσιμο νερό.

(9) Το σπάσιμο της σκάφης και το σκόρπισμα των ρούχων ήταν αρκετά βαριά τιμωρία ώστε σε συνδυασμό και με το απειλούμενο πρόστιμο να διώχνει κάθε σκέψη για παράβαση.

 

Τελευταία τροποποίηση στις
Δανιήλ Ζερβός

Δανιήλ Ζερβός

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version