Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

Η ΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΡΧΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΜΝΟ ΤΩΝ ΝΕΟΤΕΡΩΝ ΧΡΟΝΩΝ

(Κοινωνικές τάξεις στην Καλυμνο των Νεότερων Χρονων)

α)  Προεστώτες-Ιπποτοκρατία.

 

Η αδύναμη διοικητική παρουσία των ιπποτών στην Κάλυμνο και η αποφυγή επιβολής κοινωνικών και διοικητικών θεσμών, είχε ως αποτέλεσμα να συνεχίζουν οι Καλύμνιοι την οργάνωση της κοινωνικής τους ζωής σύμφωνα με τους θεσμούς και την πολιτική διαστρωμάτωση που είχαν επί βυζαντινών. Και επειδή οι εποχές αλλάζουν και οι ανάγκες μετεξελίσσονται, ανέδειξαν νέους θεσμούς και πρόσωπα εκπροσώπησης του λαού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι από την εποχή αυτή έχουμε αναπτυγμένη τοπική αυτοδιοίκηση, όπως μετά επί δημογερόντων και δημάρχων. Πάντως, γεγονός είναι ότι και οι ιππότες αναγνώριζαν αυτή την εκπροσώπηση του λαού, η οποία εξάλλου τους εξυπηρετούσε στις σχέσεις τους και την επικοινωνία τους με το λαό της Καλύμνου, με πρώτο και κύριο ζητούμενο την είσπραξη των φόρων. Οι μόνιμοι εκπρόσωποι του λαού ονομάζονται πρωτεύοντες ή προεστώτες. Προφανώς οι πρωτεύοντες προέρχονταν από ισχυρές οικογένειες, από ιερωμένους και από εγγράμματους. Εκτός από τους προεστώτες, οι Καλύμνιοι όριζαν και πληρεξουσίους, οι οποίοι τους εκπροσωπούσαν ενώπιον των αρχών και των δικαστηρίων σε υποθέσεις της πόλης του Κάστρου, της Χώρας.

β) Η Αυτοδιοίκηση επί Τουρκοκρατίας. Η οθωμανική κατοχή (1523-1912) ήταν για την Κάλυμνο όχι μόνο συνέχεια της κυριαρχίας, από την ιπποτοκρατία, αλλά συνέχεια στους θεσμούς διοίκησης, τη θρησκεία, τη γλώσσα και τον πολιτισμό. Η πολιτική της οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν να μην αγγίζει το σύστημα διοίκησης αλλά να παραχωρεί προνόμια στα νησιά που δήλωναν υποταγή. Και η δημογεροντία, προκειμένου να σώσει την Κάλυμνο από την τουρκική ισοπέδωση, δήλωσε υποταγή αλλά και πάντοτε φερόταν ως πιστή υπήκοος του σουλτάνου. Σε έγγραφό της προς τον καϊμακάμη, θυμίζει: «… Εις απάντησιν τούτων ανακοινούμεν τη Υμετέρα Ενδοξότητι ευσεβάστως ότι η δημογεροντία της νήσου ημών ανέκαθεν εξακολουθεί να πανηγυρίζει ως αντιπρόσωπος του λαού της νήσου Καλύμνου, όστις ανέκαθεν υπήρξεν ο πιστότερος λαός της Κραταιάς αυτοκρατορίας και εν τω μέλλοντι ουδέποτε θέλει παύσει του να είναι τοιούτος…» (Αρ. Εγγράφου 153, ημερομηνία 10 Ιουλίου 1896).

Μέσα στο σύστημα διοίκησης της οθωμανικής αυτοκρατορίας και στα όρια ελευθερίας και διαχείρισης της εξουσίας που έθετε η Υψηλή Πύλη, οι προεστοί, πρόκριτοι, δημογέροντες, δήμαρχοι και όπως αλλιώς λέγονταν οι κατά καιρούς άρχοντες, βρίσκονταν στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας. Ήταν το καθεστώς εξουσίας που διαχειριζόταν τον παραγόμενο πλούτο και διηύθυνε την αρμονική λειτουργία και συνεργασία των τάξεων. Πολιτευόταν μαζί με την Εκκλησία ως διαιτητής στην επίλυση των διαφορών μεταξύ των πολιτών και μεταξύ απλού πολίτη και ισχυρού πολιτικού ή οικονομικού παράγοντα. Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα των φτωχών παραγωγών της Καλύμνου  με την τοπική εξουσία ήταν η φορολογία. Τίποτα δεν έμενε έξω από τη βαριά φορολογία, την οποία επέβαλλαν οι πρόκριτοι και οι δημογέροντες, για να πληρώνουν τον αποκομμένο φόρο που όφειλε να καταβάλλει το νησί στο σουλτάνο. Όμως η πολιτική των προεστών δεν ήταν πάντα τόσο κοντά στο λαό. Γι’ αυτό και οι Καλύμνιοι αντέδρασαν δυναμικά το 1837 και 1840, αναλαμβάνοντας οι ίδιοι να λύσουν τις διαφορές τους με την τοπική εξουσία χωρίς τη διαμεσολάβηση των Τούρκων.

Στην κορυφή, λοιπόν, της πυραμίδας των φορέων πολιτικής δύναμης βρίσκονται οι πρόκριτοι. Είναι η άρχουσα τάξη, η οποία στην Κάλυμνο συνδυάζει την πολιτική εξουσία μαζί και τη δικαστική εξουσία, που λύνει προσωπικές και αστικές διαφορές (διεκδικήσεις κτημάτων κ.α.), αλλά και την οικονομική εξουσία, που επικεντρώνεται στην είσπραξη των φόρων. Η τάξη των προκρίτων έχει συχνά απέναντί της τις λαϊκές συνελεύσεις, που πραγματοποιούνται στις κρίσιμες ιστορικές στιγμές παρά τη θέληση και τις  επιδιώξεις της, π.χ. στην εθνική Επανάσταση του 1821.

Στο σύστημα σύζευξης της εξουσίας τοπικών αρχόντων και της οθωμανικής αυτοκρατορίας εντάχθηκαν και οι εγγράμματοι Καλύμνιοι, οι οποίοι έπαιρναν διάφορα τουρκικά αξιώματα, μερικές φορές υψηλά αξιώματα, και διαμεσολαβούσαν υπέρ των αιτημάτων της κοινότητας ή του νησιού.    

Τελευταία τροποποίηση στις
Σακελλάρης Ν. Τρικοίλης   info@argokalymnos.gr

Σακελλάρης Ν. Τρικοίλης [email protected]

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

2 σχόλια

  • Σύνδεσμος σχολίου Σακελλάρης Τρικοίλης δημοσιεύθηκε από Σακελλάρης Τρικοίλης

    Γιώργο, θεώρησα αυτονόητο ότι οι αναγνώστες αντιλαμβάνονται η Γενική "των βουλευτών" λειτουργεί στη συγκεκριμένη φράση ως Γενική Αντικειμενική(για να το πούμε και λίγο... φιλολογικά), ότι δηλαδή ο λαός "αποδοκιμάζει τους βουλευτές". Θα ήταν απίθανο να συλλάβει κάποιος αυτή τη Γενική ως υποκειμενική, ότι δηλαδή "οι βουλευτές αποδοκιμάζουν"! Ποιους; Το κατεστημένο;

  • Σύνδεσμος σχολίου Κουλιανός Γεώργιος δημοσιεύθηκε από Κουλιανός Γεώργιος

    Μάλλον, στη δημοσκόπηση Σακκελάρη, εννοείς "αποδοκιμασία ΠΡΟΣ τους Βουλευτές". Αν είναι έτσι, συμφωνώ μ΄αυτήν. Ίσως, μάλιστα, θα ήταν σκόπιμος και ο "χρωματισμός" του όρου αποδοκιμασία.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version