Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΣΩΤ. ΚΥΠΡΑΙΟΣ: Συντακτική ανάλυση της μουσικής

Όταν μιλάμε για μουσική μορφή ενός έργου εννοούμε την οργάνωση ενός μουσικού κομματιού, δηλαδή το σκελετό πάνω στον οποίο ο κάθε συνθέτης ‘’οικοδομεί’’, οργανώνει τις μουσικές του ιδέες, αναπτύσσοντας και τελειοποιώντας τες, έτσι ώστε, να τις ‘’ξεδιπλώσει’’ ταξινομημένα στον ακροατή, με απώτερο σκοπό την διέγερση του συναισθηματικού του κόσμου.

Τη δομή μιας μελωδίας μπορούμε να την εξετάσουμε με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που αναλύουμε τη σύνταξη μιας πρότασης. Η πρόταση διαιρείται στα συστα­τικά της μέρη που υπηρετούν ένα σκοπό, την κατανόηση της. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για μια μελωδία. Μία μουσική φράση, όπως και στη γλώσσα, μεταφέρει ένα ακέραιο μήνυμα μέσα σε μία μεγαλύτερη κατασκευή. Η φράση τερματίζεται σε ένα καταληκτικό σημείο, την πτώση, η οποία υπηρετεί τη μουσική με τον ίδιο τρόπο που ένα κόμμα ή μία περίοδος υπηρετεί την πρόταση. Η πτώση μπορεί να είναι είτε ατελής, αφήνοντας στον ακροατή την εντύπωση ότι έπεται συνέχεια, είτε τελεία, μεταδίδοντας στον ακροατή την αίσθηση ότι η μελωδία έφτασε στο τέρμα της. Αν η μελωδία έχει λόγια, τότε η φράση του κειμένου και η μουσική φράση συμπίπτουν.

Όλα τα τραγούδια λοιπόν, αποτελούνται από μουσικές φράσεις που εξυπηρετούν στην κατανόηση μιας ευρύτερης μουσικής πρότασης.

Πολλά τραγούδια (παραδοσιακά, έντεχνα, λαϊκά, Ελληνικά αλλά και ξένα), αποτελούνται συνήθως, από τέσσερες φράσεις, οι οποίες φτιάχνουν μία τετράστιχη στροφή ποιήματος.

Έτσι, αν προσέξουμε ένα τετράστιχο μελοποιημένο ποίημα, θα παρατηρήσουμε ότι, οι τέσσερες φράσεις του έχουν το ίδιο μήκος. Ο πρώτος και ο τρίτος στίχος του ποιητικού κειμένου, όπως επίσης ο δεύτερος και ο τέταρτος ομοιοκαταληκτούν. Οι τρεις κατά σειρά πρώτες πτώσεις είναι ατελείς, με το ανοδικό μελωδικό λύγισμα - σαν ερώτηση - στο τέλος της δεύτερης φράσης. Η τέταρτη φράση όμως, με την καθοδική της ανάπτυξη, δίνει την απάντηση και ο ακροατής διαισθάνεται, με αυτόν τον τρόπο, την τελική κατάληξη.

Διευρύνοντας περισσότερο την ανάλυση μου, θα αναφερθώ στη βασική κατασκευαστική αρχή μιας μουσικής δημιουργίας που είναι η επανάληψη, η αντίθεση, η ενότητα της συνοχής και η διαφορετικότητα της ποικιλίας.

Η μουσική, ως πνευματικό ανθρώπινο έργο, αντικατοπτρίζει το δυϊσμό ομοιότητας και διαφοράς που βιώνουμε στην καθημερινότητα μας. Απ’ αυτά τα δυο συστατικά, η επανάληψη σταθεροποιεί το υλικό στη σκέψη και ανταποκρίνεται στην ανάγκη μας για οικειότητα, ενώ η αντίθεση συντηρεί το ενδιαφέρον μας και ικανοποιεί τη θέληση μας για αλλαγή. Αυτά αποκαλύπτονται σε κάθε τύπο μουσικής οργάνωσης, από το παιδικό τραγου­δάκι ως τη συμφωνία, σονάτα, κονσέρτο κ.λ.π.

Ένας επιπλέον κατασκευαστικός νόμος της μορφής, που σχηματοποιείται με την επανάληψη και την αντίθεση, είναι η παραλλαγή, όπου κάποιες μουσικές όψεις ενώ τροποποιούνται, συνεχίζουν τελικά να παραμένουν αναγνωρίσιμες. Συναντάμε αυτή την τεχνική συχνά στις διασκευές των αγαπημένων μας τραγουδιών. Αναγνωρίζουμε τη μελωδία, όμως αρκετά χαρακτηριστικά της γνωστής εκδοχής έχουν αλλάξει, είτε στο ρυθμό, στην ενορχήστρωση κ.ο.κ

Οι φόρμες των δημιουργών είναι ζωντανοί οργανισμοί, όπου η εξωτερική μορφή συνταιριάζεται άριστα με το εσωτερικό τους περιεχόμενο. Ποτέ όμως δεν θα βρούμε δύο δημιουργίες ενός συνθέτη, ιδίας μορφολογικής δομής, να είναι πανομοιότυπες. Ο σκελετός δυο όμοιων έργων λίγο ή πολύ μοιάζει, το περιεχόμενο όμως κάθε φορά διαφέρει και είναι αυτό που κάνει κάθε δημιουργία απαράμιλλη.

Θα το απλοποιήσω, όμως, ακόμα πιο πολύ και θα πάρω παράδειγμα από τη λαϊκή μας μουσική. Όλα τα ζεϊμπέκικα, έχουν την ίδια μορφολογική ρυθμική κατασκευή, οι μελωδικές τους όμως ιδέες διαφέρουν και γι’ αυτό κάθε ζεϊμπέκικο είναι μοναδικό.


Τελευταία τροποποίηση στις
Σωτήρης Κυπραίος

Σωτήρης Κυπραίος

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version