Η Αργώ της Καλύμνου - Καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση για την Κάλυμνο και τα γύρω νησιά

Switch to desktop

ΔΑΝΙΗΛ Α. ΖΕΡΒΟΣ: ΕΣΥ στην Κάλυμνο το 1864-1867 (1)

Όπως είναι γνωστό επί Τουρκοκρατίας η Κάλυμνος είχε ένα ειδικό καθεστώς «προνομίων», σύμφωνα με το οποίο πλήρωνε στον διοικητή της Ρόδου ένα σχετικά μικρό ποσό ως κατ’ αποκοπή ετήσιο φόρο (Μακτού) και την τοπική διοίκηση ασκούσε η Δημογεροντία. Βέβαια υπήρχε και ο εκπρόσωπος του Οθωμανικού κράτους, ο Αγάς παλιότερα και ο Καϊμακάμης μετά το 1869, αλλά με λίγες και όχι ουσιαστικές αρμοδιότητες και εξουσίες.

 

 

 Στα πλαίσια αυτής της σχεδόν αυτονομίας αναπτύχθηκαν στην Κάλυμνο πρωτοποριακοί για την εποχή εκείνη θεσμοί κοινωνικού κράτους, όπως η δημόσια εκπαίδευση και το δημόσιο σύστημα υγείας με έμμισθο δημοτικό γιατρό, αργότερα δύο έναν για την Πόθια και άλλον για τη Χώρα, που επισκέπτονταν στα σπίτια και θεράπευε δωρεάν τους πολίτες, και με δημοτικό φαρμακείο, που αργότερα έγιναν δύο, ένα στην Πόθια και άλλο στη Χώρα, που χορηγούσε δωρεάν τα αναγκαία φάρμακα στους ασθενείς.  

Στους κώδικες της Δημογεροντίας υπάρχουν πολλές σχετικές αποφάσεις, από τις οποίες φαίνονται αρκετές λεπτομέρειες του συστήματος, που πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον.

Η παλιότερη σχετική απόφαση που βρήκα είναι η με αριθμό 9 της 11 Φεβρουαρίου 1864, από την οποία προκύπτουν δύο σημαντικές πληροφορίες. Η πρώτη είναι ότι τον διορισμό κάποιου ως δημοτικού γιατρού αποφάσιζε ο λαός σε γενική συνέλευση και η δεύτερη ότι ο δημοτικός ιατρός εκείνη την εποχή, ονόματι Δημήτριος Κ. Κόνσολας, δεν ήταν Καλύμνιος, όπως φαίνεται από το επώνυμό του, που δεν μοιάζει Καλύμνικο. Μάλλον δεν υπήρχαν ακόμη τότε Καλύμνιοι γιατροί. Από το γεγονός δε ότι, στην τελευταία συμφωνία του με τον Δήμο τον Νοέμβριο του 1865, για δίμηνη παράταση της υπηρεσίας του μέχρι να αναλάβει ο αντικαταστάτης του, η αμοιβή του ορίζεται σε Δραχμές, βγάζουμε το συμπέρασμα ότι καταγόταν από περιοχή του τότε Ελληνικού κράτους. Και όπως φαίνεται σε μια εξοφλητική απόδειξη που έδωσε στο Δήμο, αριθμός 19/8–2–1865, ο συγκεκριμένος γιατρός είχε προσληφθεί από το έτος 1861 για ένα έτος και, όπως προκύπτει από μεταγενέστερες αποφάσεις, ο διορισμός του επαναλαμβανόταν κάθε χρόνο για ένα έτος κάθε φορά μέχρι και τον Αύγουστο του 1865. Ακολουθούν μια τρίμηνη και μια δίμηνη παράταση της σύμβασης και από τον Ιανουάριο του 1866 αναλαμβάνει άλλος, Καλύμνιος αυτή τη φορά γιατρός. Ο Δημήτριος Κ. Κόνσολας προφανώς έφυγε από την Κάλυμνο.  

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα ότι υπήρξε την εποχή εκείνη κάποιος Δημήτριος Κόνσολας, γεννημένος στη Θήβα το 1830, που σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μετεκπαιδεύτηκε στο Παρίσι, επέστρεψε στην Αθήνα το 1870, όπου το 1871 έγινε Υφηγητής και το 1884 Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας στο Πανεπιστήμιο και πέθανε το 1908. Τα βιογραφικά αυτά στοιχεία αφήνουν το περιθώριο να υποθέσουμε ότι ο Δημοτικός γιατρός της Καλύμνου την περίοδο 1861-1865 Δημήτριος Κ. Κόνσολας θα μπορούσε να ήταν ένας νέος επιστήμονας 30-35 ετών, ο οποίος αφού έφυγε από την Κάλυμνο το 1865, έχοντας ασφαλώς και κάποιες οικονομίες, να πήγε στο Παρίσι, να έμεινε εκεί μέχρι το 1870, συμπληρώνοντας για μια πενταετία τις σπουδές και την ειδικότητά του και να είναι ο ίδιος με τον μετέπειτα διαπρεπή Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριο Κόνσολα. Ίσως στο μέλλον βρεθούν στοιχεία, που να επιβεβαιώνουν ή να απορρίπτουν αυτή την υπόθεση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αποφάσεις του Δημοτικού συμβουλίου 85/18-5-1864 και 130/10-8-1864 για τον τελευταίο ετήσιο επαναδιορισμό του, που περιέχουν και λεπτομέρειες για το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης στην Κάλυμνο της εποχής εκείνης.

Οι αποφάσεις

[Το κείμενο των αποφάσεων είναι στις φωτογραφίες διότι δεν είναι πλέον δυνατή η πολυτονική καταχώρησή του.]

Παρατηρήσεις και σχόλια

1. Γιατί άραγε χρειάστηκε έκτακτη συνεδρίαση και τόσο πολλή συζήτηση για να εγκριθεί η ανανέωση της σύμβασης του γιατρού, που τα προηγούμενα χρόνια γινόταν σχεδόν αυτόματα;

2. Η υγειονομική περίθαλψη είναι δωρεάν για όλους τους κατοίκους της Καλύμνου.

3. Το μετζίτιον (μετζίτι ή μεζίτθι) ήταν νόμισμα που έκοψε ο Σουλτάνος Αβδούλ Μετζίτ(1839-1861) το 1844. Υπήρχε το χρυσό μετζίτι αξίας ίσης προς 1 χρυσή οθωμανική λίρα (100 γρόσια) και το πιο συνηθισμένο ασημένιο μετζίτι αξίας ίσης προς το 1/5 της χρυσής οθωμανικής λίρας (20 γρόσια). Όπως όμως οι λίρες έτσι και τα μετζίτια στις τρέχουσες συναλλαγές είχαν άλλη τιμή, μεγαλύτερη από την επίσημη των 20 γροσιών, η οποία μεταβαλλόταν με τον χρόνο και τον τόπο. Έτσι στην Κάλυμνο το 1866 η τρέχουσα τιμή ήταν 24 γρόσια ανά μετζίτι, όπως προκύπτει από εξοφλητική απόδειξη 26400 γροσιών για 1100 μετζίτια.

4.άνω και κάτω = Χώρα και Πόθια

5. Φαίνεται ότι κάποια φάρμακα δεν δινόντουσαν δωρεάν αλά πουλιόντουσαν από τα Δημοτικά φαρμακεία με κέρδος του Δήμου. Από τη συνέχεια συμπεραίνεται ότι ήταν αυτά που χρησιμοποιούσαν οι μη Καλύμνιοι που τύχαινε να αρρωστήσουν στην Κάλυμνο.

6. Όπως φαίνεται η δωρεάν περίθαλψη ήταν μόνο για τους Καλύμνιους. Οι μη Καλύμνιοι, οι «ξένοι» αν χρειαζόντουσαν ιατρική βοήθεια θα την πλήρωναν και το αντίτιμο θα μοιραζόταν ο γιατρός με το δημοτικό ταμείο.

Τελευταία τροποποίηση στις
Δανιήλ Ζερβός

Δανιήλ Ζερβός

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

1 σχόλιο

  • Σύνδεσμος σχολίου Ιωάννης Ν. Πατέλλης δημοσιεύθηκε από Ιωάννης Ν. Πατέλλης

    Ενδιαφέρον και επίκαιρο το θέμα της δημόσιας υγείας στην Κάλυμνο την εποχή της Τουρκοκρατίας. Είναι να διερωτάται κανείς, με όλα όσα συμβαίνουν σήμερα και ειδικά στον χώρο της υγείας, αν η ' απελευθέρωση ' του Έλληνα έγινε τελικά για το καλό του.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι έχετε συμπληρώσει όλα τα πεδία με το (*). Η Αργώ της Καλύμνου διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων πριν την ανάρτησή τους. Τα ανάρμοστα και προσβλητικά σχόλια δεν θα δημοσιεύονται.

Η Αργώ της Καλύμνου - καθημερινή ηλεκτρονική ενημέρωση

Top Desktop version