έως εκείνη την εποχή στην ιστορία της μουσικής, ένα μουσικό έργο δεν περιείχε σε τέτοιο βαθμό ένα τόσο τέλειο συνδυασμό ήχων με τέτοια δυναμική προτροπή, η οποία να παρασύρει τους λαούς της γης, να κατακτήσουν τη χαρά και την ελευθερία μέσα από τη στιγμιαία πράξη της μουσικής μαγείας. H παρουσία και μόνο του ονόματός Μπετόβεν συμβολίζει ακόμα και στους ανίδεους, την ίδια την μουσική!
- 'Άραγε γιατί, εκτός από το τεράστιο φιλόμουσο κοινό, που λατρεύει τα έργα του, υπάρχουν τόσες χιλιάδες που ενώ δεν άκουσαν αυτή τη μουσική, γνωρίζουν το όνομά του; Και τελικά, τι είναι αυτό που έκανε τόσους μουσικολόγους και ανθρώπους της τέχνης να τον θεωρούν πρωτοπόρο και επαναστάτη; Αν και στο πρώτο μέρος της αρθρογραφίας μου, αναφέρθηκα στη μεγάλη καλλιτεχνική προσφορά του, εντούτοις στη δεύτερη, αυτή μνεία στο μεγάλο συνθέτη, αλλά και στις άλλες τρεις που θα ακολουθήσουν, θα προσπαθήσω, μέσα από τις περιορισμένες γραμμές μιας επιφυλλίδας, να ξεδιπλώσω τη ζωή, αλλά και τις τόσο μεγαλειώδεις μουσικές του δημιουργίες.
Ο Μπετόβεν γεννήθηκε στη Βόννη το 1770. Ο παππούς του ήταν φλαμανδικής καταγωγής και διευθυντής χορωδίας στην Αυλή του Πρίγκιπα Εκλέκτορα της Κολωνίας στη Βόννη. Ο πατέρας του, Γιόχαν βαν Μπετόβεν, εργάστηκε ως επαγγελματίας τενόρος και αποτέλεσε τον πρώτο δάσκαλο μουσικής του Λούντβιχ, ωστόσο η σχέση τους ήταν μάλλον κακή, καθώς ο πατέρας του τον καταπίεζε διαρκώς και προσπαθούσε να τον εκμεταλλευτεί οικονομικά παρουσιάζοντας τον ως παιδί θαύμα. Αργότερα, ο Κρίστιαν Νέεφε ανέλαβε το έργο της μουσικής του εκπαίδευσης.
Το 1792, ο Γιόζεφ Χάυντν, αναγνωρίζοντας το μεγάλο ταλέντο του, κανονίζει να πάει στη Βιέννη για να σπουδάσει μαζί του. Η εκπαίδευση του στο πλευρό του Χάυντν διήρκησε συνολικά δύο χρόνια. Επιπλέον σπούδασε αντίστιξη για ένα χρόνο με τον Αλμπρεχτσμπέργκερ και φωνητική σύνθεση με τον Αντόνιο Σαλιέρι.
Σταδιακά, η επιτυχία του νεαρού Μπετόβεν μεγαλώνει μέρα με τη μέρα. Η αξία του άρχισε να αναγνωρίζεται. Τον θαυμάζουν πρώτα ως πιανίστα, ικανότατο στον αυτοσχεδιασμό και στη συνέχεια ως μεγαλοφυή συνθέτη.
Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των συνθετών της εποχής, ο Μπετόβεν επιζητεί να παραμείνει αδέσμευτος και ανεξάρτητος γιατί ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι ελεύθερος και αυτεξούσιος, όπως συχνά ακούγεται να λέει. Γι’ αυτόν το λόγο απορρίπτει όλες τις δελεαστικές προσφορές διάφορων ηγεμόνων της εποχής που του γίνονται. Κατόρθωνε να συντηρείται είτε με έσοδα από τις δημόσιες συναυλίες του, είτε παράγοντας έργα κατά παραγγελία. Την πρώτη δημιουργική του περίοδο κατάφερε να καθιερωθεί στη Βιέννη χάρη στην σημαντική υποστήριξη του αριστοκρατικού κύκλου της Αυστρίας, της Βοημίας και της Ουγγαρίας.
Ο Μπετόβεν δεν επιδίωξε συνειδητά να ασπασθεί νέα συστήματα και ιδέες. Οι ανησυχίες του οφείλονται σε πληθωρικές αναζητήσεις που υπαγορεύθηκαν από την προσπάθεια να εκφράσει τα μεγαλόπνοα ιδανικά και «να δώσει μορφή στις ‘‘τρικυμίες’’ που τον συγκλόνιζαν για να κλέψει τη σπίθα από το άπειρο», όπως έλεγε ο ίδιος. Ο συνθέτης ήθελε τους ακροατές του να χρησιμοποιούν τη μνήμη και το μυαλό τους, όταν παρακολουθούν τη μουσική του. Ως βιρτουόζος πιανίστας δημιούργησε, για την εποχή του, μια εκπληκτική σε νεωτεριστικές αντιλήψεις φιλολογία. Επιδίωξε επίσης, επαναστατικές συνθέσεις με τις δυνατότητες που είχαν εκείνη την εποχή τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας, έγχορδα και πνευστά, δίνοντας τη δέουσα και βαρύνουσα θέση στα χάλκινα.
Για να εκφράσει όμως ολόκληρη την κλίμακα των ανθρώπινων συγκινήσεων, το πιο ουσιαστικό για τον Μπετόβεν ήταν να έλθει ο ίδιος πρώτα σε άμεση επαφή μ’ αυτές και να τις εκφράσει με τη μουσική του.
Γράφει στα τετράδιά του: «Την τέχνη ποιος τάχα μπορεί να την καταλάβει και με ποιον μπορούμε να μιλήσουμε για την υπέροχη τούτη θεότητα; Η τελειότητα της μουσικής δεν αντανακλά άραγε πάνω μας; Συνέχισε, και μη μένεις μόνο στην άσκηση, αλλά να φτάνεις στην καρδιά της τέχνης. Η τέχνη ανυψώνει τον άνθρωπο μέχρι το Θείον…»
